Ông Đặng Ngọc Thảo, giám đốc P-Lab, công ty con của PNJ, bị xác định cấu kết mua kim cương buôn lậu giá rẻ, có thông số vật lý không khớp với giấy chứng nhận GIA gốc - Ảnh: Công an tỉnh Thanh Hóa
Kim cương, không có mức giá minh bạch như vàng, cổ phiếu...
Những ngày gần đây, các diễn đàn về kim cương xôn xao trước thông tin vụ án 268V, một đường dây buôn lậu, vận chuyển và phân phối kim cương xuyên quốc gia quy mô đặc biệt lớn.
Vụ việc chạm đúng vào điểm quan trọng của mô hình định giá kim cương. Theo một số người am hiểu thị trường, giá trị của tài sản này không đơn thuần nằm ở bản thân viên đá, mà gắn liền với ba yếu tố: thương hiệu phân phối, giấy kiểm định đi kèm và chính sách thu mua lại của nơi bán.
Ghi nhận Tuổi Trẻ trên diễn đàn hơn 500 nghìn thành viên, một số người dùng cho biết sản phẩm mua từ các thương hiệu lớn vẫn được áp dụng chính sách thu mua lại ở mức 70-80%, nhưng sản phẩm mua trôi nổi bên ngoài lại trở nên khó thanh khoản và mất giá hơn hẳn sau vụ việc.
Sự phân hóa này bộc lộ một nghịch lý: giá trị thực sự của kim cương trên thị trường thứ cấp không do thị trường tự do quyết định, mà phụ thuộc gần như tuyệt đối vào uy tín của nơi bán ban đầu, một cơ chế mong manh trước các cú sốc niềm tin.
Bình luận với Tuổi Trẻ, chuyên gia Trần Trọng Đức, CEO Virtus Prosperity - công ty chuyên tư vấn tài chính, quản lý gia sản, cho biết vàng được công nhận là tài sản dự trữ chiến lược và kênh đầu tư toàn cầu, còn kim cương gần như bó hẹp trong ngành trang sức.
Một kilogram vàng nguyên chất 999.9 được sản xuất tại Việt Nam, Thụy Sĩ hay Nhật Bản đều có giá trị hóa học và vật lý giống hệt nhau. Nhà đầu tư có thể gửi vàng vào quỹ ETF, rồi rút ra một thỏi vàng khác mà không cần quan tâm đến "lai lịch" cụ thể.
Tính "có thể hoán đổi cho nhau" này cho phép vàng được giao dịch sôi động trên các sàn giao dịch hàng hóa tập trung toàn cầu chỉ thông qua mã hợp đồng và khối lượng, không cần kiểm tra từng thỏi.
Trong khi đó, mỗi viên kim cương là một thực thể duy nhất không thể "hoán đổi" ngang giá. Chính sự không đồng nhất này khiến việc thiết lập một hợp đồng tương lai chuẩn hóa hay một quỹ ETF kim cương vật chất trở nên bất khả thi. Nhà đầu tư không thể mua 1 ounce kim cương như cách họ mua 1 ounce vàng.
Cẩn trọng với bất cứ lời mời gọi đầu tư kim cương nào
Theo Hội đồng vàng thế giới, tất cả các ngân hàng trung ương thế giới đều nắm giữ vàng và nhiều nơi gia tăng mạnh mua vào thời gian qua.
Ngược lại, không nơi nào dự trữ kim cương. Lý do là một tài sản dự trữ quốc gia phải có thanh khoản tức thì và giá trị được công nhận rộng rãi trong mọi tình huống khẩn cấp.
Trong khủng hoảng, một quốc gia có thể bán vài tấn vàng trong vài giờ để ổn định tỉ giá, nhưng không thể bán hàng nghìn viên kim cương lẻ để làm điều tương tự.
Nói với Tuổi Trẻ, Phó tổng giám đốc một công ty vàng bạc đá quý tại Hà Nội cũng lưu ý thêm về sự khác biệt trong cấu trúc vận hành của hai thị trường.
Theo ông, vàng là một thị trường tài chính toàn cầu, hoạt động liên tục 24/7 với giá cả được niêm yết công khai theo thời gian thực, ai cũng có thể biết giá vàng thế giới và trong nước tại bất kỳ thời điểm nào.
Ngược lại, thị trường kim cương lại mang tính phân mảnh, giá bán lẻ dễ dàng bị đẩy lên cao bởi chi phí thương hiệu và yếu tố cảm xúc, trong khi giá mua lại thờngg thấp do thiếu một sàn giao dịch tập trung để tham chiếu.
"Ngay cả những chuyên gia nhiều kinh nghiệm đôi khi cũng đưa ra các mức định giá khác nhau cho cùng một viên kim cương. Điều này khiến nhà đầu tư cá nhân rất khó xác định liệu mình đang mua hớ hay không", vị phó tổng giám đốc cho biết.
Còn theo chuyên gia Trần Trọng Đức, nạn buôn lậu và làm giả giấy tờ kiểm định không chỉ là những vụ việc đơn lẻ mà đang góp phần khoét sâu tình trạng thiếu minh bạch vốn có của thị trường này.
Trong danh mục tài sản cá nhân, vai trò phù hợp nhất của kim cương là để tận hưởng giá trị sử dụng và ý nghĩa cảm xúc chứ không phải một kênh tích lũy hay sinh lời. "Hãy cẩn trọng với bất cứ lời mời gọi đầu tư kim cương nào trước những 'ma trận' của thị trường kim cương hiện tại", ông Đức nhấn mạnh.
