Sáng 23/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt.
Cần quy định một khung ở mức tối thiểu và mức tối đa
Nêu ý kiến thảo luận, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Đoàn Cà Mau) cho biết, dự thảo Luật giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu miễn thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh trong Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Theo ông Thanh, quy định này sẽ tăng tính chủ động điều hành phù hợp với thực tiễn khi quy mô hộ kinh doanh rất đa dạng.
Đại biểu Thanh dẫn chứng, cùng là hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống nhưng doanh thu có thể chênh lệch rất lớn giữa các quán nhỏ trong khu vực dân cư và chuỗi cửa hàng tại đô thị lớn. Nếu quy định cứng trong luật sẽ khó phản ánh kịp thời biến động giá, lạm phát hoặc thay đổi hành vi tiêu dùng.
Tuy nhiên, đại biểu Thanh đánh giá dự thảo Luật chưa làm rõ được phương án điều chỉnh. Tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 20/1, Ủy ban Kinh tế Tài chính (cơ quan thẩm tra dự án Luật) đề nghị nghiên cứu ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh tối thiểu khoảng 2 tỷ đồng để đảm bảo tính nhân văn và phù hợp với thực tiễn. Và đại biểu Nguyễn Duy Thanh đề nghị ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh là 3 tỷ đồng.
ĐBQH Nguyễn Duy Thanh (Ảnh: Media Quốc hội).
"3 tỷ đồng chia đều cho 12 tháng thì doanh thu một tháng khoảng 250 triệu đồng. Với mức doanh thu này, trừ đi các chi phí (thuê mặt bằng, lãi suất, thuê nhân công) thì hộ kinh doanh còn lãi khoảng 10%, tương đương 20 triệu đồng. Nếu gia đình vợ chồng nuôi thêm 2 con thì lãi 20 triệu đồng là mức rất thấp", ông Thanh lý giải cho đề xuất của mình.
Đại biểu Nguyễn Duy Thanh cũng lưu ý việc giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế mà thiếu khung định hướng có thể dẫn tới tâm lý thiếu ổn định về chính sách đối với người nộp thuế, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ vốn rất nhạy cảm với nghĩa vụ nộp thuế.
Do đó, ông đề xuất cân nhắc hai hướng: quy định một khung cứng trong luật (ví dụ doanh thu tối thiểu và doanh thu tối đa được miễn giảm thuế) để đảm bảo tính ổn định; hoặc xác lập nguyên tắc rõ ràng (như gắn với thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư, chỉ tiêu giá tiêu dùng) để Chính phủ có cơ sở điều chỉnh minh bạch, có thể dự báo trước.
Cũng cho ý kiến về ngưỡng chịu thuế với hộ kinh donah, đại biểu Phan Đức Hiếu (đoàn Hưng Yên) kiến nghị quy định trong luật một khung ở mức tối thiểu và mức tối đa. Và sau đó giao Chính phủ quy định một ngưỡng cụ thể.
"Quy định như vậy tôi cho rằng là an toàn nhất và phù hợp nhất với Hiến pháp và Kết luận 18. Tức là vẫn giao cho Chính phủ quyết định một ngưỡng cụ thể, trong khi đó luật vẫn xác định một khung từ tối thiểu đến tối đa. Tôi đề xuất khung này từ 1 tỷ đến 3 tỷ đồng. Và sau đó, Chính phủ sẽ xác định một ngưỡng doanh thu miễn thuế cụ thể trong khoảng 1 tỷ đến 3 tỷ đồng", đại biểu Phan Đức Hiếu nói.
Theo đại biểu, nếu quy định như trên ngoài việc đảm bảo sự an toàn, còn phù hợp thực tiễn, chính trị và pháp lý. Đồng thời, đại biểu cho rằng Quốc hội cũng nên quyết định một mức ngưỡng tối thiểu, bởi nếu ngưỡng miễn thuế rất thấp thì liên quan đến gia tăng gánh nặng chi phí cho hoạt động sản xuất kinh doanh, bao gồm cả chi phí về nghĩa vụ cũng như chi phí tuân thủ cho cơ quan nhà nước cũng như doanh nghiệp.
Về mức ngưỡng tối đa, nếu mức này lại quá cao thì vô hình chung lại phải tính toán bài toán là cân bằng giữa giảm gánh nặng chi phí nhưng lại tính đến vấn đề thu ngân sách.
Và cũng không loại trừ khả năng nếu như ngưỡng tối đa mà quá cao, tức là ngưỡng miễn thuế quá cao thì có thể có xu hướng là tình trạng các cơ sở kinh doanh "không muốn lớn", tức là cứ muốn nhỏ mãi.
"Chính vì vậy, tôi đề xuất sửa luật lần này sẽ quy định trong luật là khung từ mức tối thiểu đến mức tối đa, sau đó Chính phủ sẽ quy định một mức cụ thể khi hướng dẫn thi hành luật này", đại biểu Phan Đức Hiếu cho hay.
Ngăn nguy cơ trục lợi
Cho ý kiến về dự thảo Luật, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cho biết, về cơ chế xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế thì đây là một điểm đổi mới rất đáng chú ý. Việc không quy định cứng một mức doanh thu cụ thể trong luật mà giao Chính phủ quyết định căn cứ vào bối cảnh kinh tế xã hội từng thời kỳ, áp dụng thống nhất cho cả cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp là một bước tiến quan trọng về thể chế.
Song bên cạnh những điểm tích cực, đại biểu đoàn Vĩnh Long cho rằng, đối với tiêu chí xác định ngưỡng doanh thu chịu thuế, dự thảo hiện mới dừng ở quy định mang tính định tính là căn cứ bối cảnh kinh tế xã hội. Đại biểu cho rằng cần bổ sung các tiêu chí định lượng cụ thể hơn như: Chỉ số giá tiêu dùng CPI, thu nhập bình quân đầu người hoặc mức lương cơ sở.
"Việc quy định rõ các căn cứ này sẽ giúp nâng cao tính minh bạch, đồng thời tạo khả năng dự báo cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình hoạch định kế hoạch sản xuất kinh doanh", ông Bình nhấn mạnh.
ĐBQH Thạch Phước Bình (Ảnh: Media Quốc hội).
Bên cạnh đó, cũng cần quy định rõ chu kỳ rà soát và điều chỉnh ngưỡng doanh thu, ví dụ định kỳ 2 năm một lần hoặc khi các chỉ số kinh tế biến động vượt ngưỡng nhất định, nhằm tránh tình trạng chính sách bị lạc hậu so với thực tế.
Ngoài ra, để đơn giản hóa thủ tục và tạo thuận lợi cho người nộp thuế, đại biểu đoàn Vĩnh Long đề nghị nghiên cứu áp dụng một ngưỡng doanh thu thống nhất cho các sắc thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cùng một quy mô kinh doanh. Việc thống nhất này sẽ giúp người dân dễ dàng xác định nghĩa vụ thuế, đồng thời giảm chi phí quản lý cho cơ quan thuế.
Một vấn đề khác đại biểu Thạch Phước Bình lưu ý là nguy cơ lợi dụng chính sách khi áp dụng ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập doanh nghiệp. Trong thực tiễn, có thể phát sinh tình trạng doanh nghiệp chia nhỏ hoạt động thành nhiều pháp nhân để giữ doanh thu dưới ngưỡng miễn thuế.
Do đó, ông đề nghị cần bổ sung quy định về các bên có liên quan, cũng như cơ chế cộng gộp doanh thu đối với các doanh nghiệp có cùng chủ sở hữu hoặc có mối quan hệ kiểm soát, nhằm bảo đảm tính công bằng và chống thất thu ngân sách.
ĐBQH Phạm Văn Hoà (Ảnh: Media Quốc hội).
ĐBQH Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) việc nâng ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng/năm sẽ hỗ trợ, tạo động lực thúc đẩy sản xuất kinh doanh.
Tuy nhiên, cũng cho biết cần phải có sự quan tâm của cán bộ thuế, phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc nhắc nhở để phòng ngừa những đối tượng kê khai không đúng.
Bởi thay vì doanh thu trên 1 tỷ đồng (hiện nay là trên 500 triệu đồng) nhưng họ chỉ khai là dưới 1 tỷ đồng hoặc 500 triệu đồng.
Theo đại biểu Hoà, đây là vấn đề cần được quan tâm để môi trường kinh doanh lành mạnh, đòi hỏi sự công tâm của cán bộ thuế khi đi kiểm tra các cơ sở sản xuất kinh doanh hoặc doanh nghiệp dưới ngưỡng này.
